Bakkie

Bakkie                                                                                     zondag 21 juli

De plantages Kerkhoven, Moed en Kommer, Esther’s Lust en Broedershoop zijn langzaam maar zeker in een mangrovenmoeras veranderd. De huizen zijn  ingestort, de suikerrietpletmachines verroest, de sluizen kapot en de kanalen dichtgeslibt. Het zoute water van de zee heeft de dijken weggespoeld en is de polders binnengestroomd die met jaren van slavenarbeid zijn drooggelegd.
Alleen op plantage Reijnsdorp woonden nog een handjevol Javanen, samengeklonterd in het dorpje Bakkie. Het merendeel van hen heeft alles achter zich gelaten en is eind jaren ’70 naar Nederland verhuisd. Daar wonen ze in een troosteloze flat in Hogezand, in de volksmond de “Bakkieflat” genoemd. Daar roken ze shag en eten ze rijst met vis, zittend op het tapijt; de brommer nemen ze in de huiskamer mee naar binnen, zoals te zien in de jaren ‘80 documentaire “Tussen Hogezand en Bakkie”.

Dertig jaar later zijn wij zelf in Bakkie. Je kunt er alleen per boot komen. Het dorp is nieuw leven ingeblazen door de Nederlandse ondernemer Bas Spek en zijn Surinaamse vriendin Marsha, erfgenaam van één van de plantages. Ze hebben een oud plantagegebouw opgeknapt, de 9 km lange Warappakreek uitgebaggerd met een graafmachine tot aan de zee, en talloze oude plantages blootgelegd die iedereen al vergeten was. In een museumpje staan honderden drankflessen en wat roestige slavenkettingen en pistolen, die bij de baggerwerkzaamheden naar boven kwamen.

Afbeelding 

Replica van de houtloods op Kerckhoven, nu het restaurant van Bakkie. Foto: C. van der hOEVEN.

Toeristen logeren in kleine huisjes en eten in een restaurantje gebouwd volgens het model van een houtloods op een diorama van Gerrit Schouten. Met een bootje varen ze tussen de mangroves, bekijken de met planten overgroeide gietijzeren machines, schoppen tegen de Nederlandse bakstenen die verspreid liggen op het strand en zoeken naar scherfjes oud Hollands aardewerk. Dagjesmensen laten zich per boot langs de Commewijne tuffen en komen bami eten in het restaurant, als ze zich al niet vol hebben gepropt met snacks onderweg.

In 2012 stuurde ik, op verzoek van Bas, UvA-student Thiemo Heilbron naar Bakkie, om te kijken of er ook nog botanische plantagerelicten te vinden waren. En die waren er. Drie meter hoge cactushagen op een dijkje tussen de mangroves: een levende erfafscheiding om slaven binnen te houden en geiten buiten? Tamarindebomen (uit Afrika) midden in het bos, een lowéman bana: een driehoekige weglopersbakbanaan, ooit gekweekt door gevluchte slaven, nu door de Javanen wiens grootouders door de Nederlanders naar Suriname werden gehaald om op de plantages te werken na de afschaffing van de slavernij.

Afbeelding

Maar Thiemo vond ook relicten uit latere periodes: zwarte kleefrijst uit Java, alleen nog geplant door een 80-jarig omaatje op een natte sawa, die met een stok de korrels van de aren sloeg voor ze in een houten vijzel de vliesjes van de korrels stampte.

Een vreemde (wilde?) Aziatische banaan (Musa balbisiana) met ronde zaden, die van binnen rood wordt als je hem kookt. Amried, een plaatselijke boer en Thiemo’s gids, wil graag alle planten laten zien die hij met Thiemo heeft verzameld.

Amried met de weglopersbakbanaan. Bakkie is misschien wel de laatste plek in Suriname (of de wereld?) waar deze nog wordt gekweekt. Foto: C. van der Hoeven.

In één dag zie ik alle bonen die ik in Mooytaki vruchteloos heb lopen zoeken. Bas en Marsha hebben, mede geinspireerd door Thiemo, een Botanical Heritage Garden aangelegd met typische Javaanse planten, die met typische Afrikaanse is nog in de maak.

Afbeelding

 Natte sawa met zwarte kleefrijst (katan ireng) uit Java. Vroeger HET product uit Bakkie, nu alleen nog geplant door een 82-jarig Javaans grootmoedertje.
Foto: C. van der Hoeven.

We worden volgestopt met lekker eten op Bakkie, en de kinderen (die over zijn voor vakantie) vissen de hele dag met Marsha’s zoontje op snorhaarvissen die grommen als je ze vangt. Daan is binnen no time bruin van de modder en zit onder de muggenbeten. Piet vindt een dolfijnenkaak op het strand, vangt een piranha, geeft hem aan de kokkin en krijgt hem gefrituurd weer terug. Michiel schiet met pijl en boog op hagedissen. Chris kijkt naar papagaaien. En ik verzamel maar weer eens een banaan. Eigenlijk heb ik vakantie, dus ben ik de descriptorlijsten vergeten. Er komt een boot vol toeristen, sommigen ervan komen uit Hogezand. Ze proeven van de lowéman bana, die nu als toeristenobject wordt verkocht en kopen t-shirts met I LOVE BAKKIE

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s