Was baby fu kon stevig

Was je baby zodat hij snel gaat lopen                                 Woensdag 3 juli 2013

Soraya gaat haar baby baden en wij mogen toekijken, schrijven en foto’s maken. Het is niet zomaar een babybadje omdat het kind een vieze broek heeft ofzo. Nee, Marronmoeders wassen hun baby een aantal keren per dag, en meestal met kruiden, om hem stevig te laten worden zodat hij snel gaat lopen.

Soraya heeft een aparte blikken ketel die ze alleen gebruikt om bladeren mee te koken. Ze heeft een paar knollen van Cyperus prolixus opgegraven. Die plant is door een schimmel geïnfecteerd, waardoor hij een antistof aanmaakt die sterk naar lavendel geurt. De niet-besmette exemplaren groeien langs de sloot, maar niemand die daar aandacht aan schenkt. De met schimmel aangetaste exemplaren worden daarentegen overal rond de huizen gekweekt.

Afbeelding

 

De graspollen worden eerst gewassen voor ze in de ketel gaan. Foto: T. van Andel

Soraya heeft zeker een kilo graspollen van mangrasi (Eleusine indica) geplukt, die ze zorgvuldig wast in een emmer water. Het gras gaat samen met de Cyperus knollen in de ketel, ze doet er een paar liter water erbij en zet hem op haar gasfornuis. Het buurmeisje moet even op baby Ossi passen en neemt hem op schoot. Maar ze heeft meer oog voor de koekjes die ze heeft gescoord dan voor het kind. Dus laat ze de baby voorover met zijn gezicht in het zand vallen. Die krijst het uit en pas nadat zijn moeder zorgvuldig al het zand uit zijn mond heeft geveegd, krijgt hij de borst als troost.

Dan vult Soraya een half babybadje met koud water en giet er een beetje van het kokende kruidenmengsel bij. Ze zet baby Ossi in het badje en geeft hem als eerste een paar handjes van het lichtbruine water te drinken. Hij slokt het zonder te protesteren naar binnen. Dan wast ze haar baby langzaam en liefdevol, droogt hem af en smeert hem helemaal in met kokosolie, besprenkelt zijn lijfje met talkpoeder en kleedt hem aan. Hij krijgt een flesje pap, maar dat wil hij niet en dus kotst hij een gedeelte weer uit op zijn schone kleertjes.

Talloze verschillende planten gaan in die kruidenbaden om baby’s sneller te laten lopen.1 We zagen hetzelfde gebruik in Ghana en Benin. De Creolen in Paramaribo baden hun baby’s natuurlijk wel, maar niet om ze sneller te laten lopen. Ook gebruiken de Aucaners weer andere planten dan de Saramaccaners, terwijl ze de keuze hebben uit dezelfde flora. Hoe komt dat? Omdat ze de laatste tweehonderd jaar nauwelijks contact hadden? Kralenbandjes worden boven de kuiten van de kinderen gebonden en hun voeten worden zachtjes “gezweept” met een rijstbezempje, terwijl hun moeder prevelt “waka snel, yu mu waka es-esi” (je moet snel gaan lopen). De moeders die Tessa interviewt zeggen stuk voor stuk dat al hun kinderen vóór hun eerste levensjaar liepen, sommige al met zeven, acht maanden. Ter vergelijking: de meeste Nederlandse baby’s zitten met 14 maanden nog onbeweeglijk op hun gat.

Afbeelding

Moeder veegt kuiten van haar kind met een rijstbezempje zodat hij sneller gaat lopen. Foto: Tessa Vossen. 

Als we vragen waarom het zo belangrijk is dat een baby zo snel loopt, antwoorden de moeders dat ze dan hun handen vrij hebben. Als een kind eenmaal loopt, zetten ze hem buiten bij de andere kinderen om te spelen, zodat zij hun werk kunnen doen: koken, wassen, kwak bakken, op hun kostgrond werken.

Alle baby’s van Mooytaki zien er mollig en gezond uit. Zou dat komen door al die bladeren “fu kon stevig”? Peuters van één worden door hun broertjes en zusjes rondgezeuld door het dorp, scharrelen alleen over het erf, en kloven houtjes met scherpe messen zonder dat iemand die van ze afpakt. Soms krijgen ze een muntstuk in hun hand gedrukt om iets te gaan kopen. Nederlandse ouders rennen altijd gestresst achter hun peuters aan, vooral als ze net beginnen te lopen. Als een Mootaki-kleuter drie of vier is, gaat hij met zijn moeder mee naar het kostgrondje om cassavewortels te zeulen. Als hij acht is moet hij volle dieselvaten van de rivieroever naar de generator rollen. Jongens van 13 hebben hier een partij spierballen waar je met een intensief fitnessprogramma minstens een jaar voor zou moeten trainen.

 Afbeelding

 

1. Ruysschaert, S., Van Andel, T., Van de Putte, K., & Van Damme, P., 2009. Bathe the baby to make it strong and healthy: plant use and child care among Saramaccan Maroons in Suriname. Journal of Ethnopharmacology, 121(1), 148–70. 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s