Mooytaki

Mooytaki         23 juni 2013

Afbeelding

Onze ‘landing’. We kunnen er helaas niet zwemmen wat er is veel modder (de rivier staat hoog) en er zitten sparimakka’s (stekelroggen). Foto: Tinde van Andel

We zijn in Mooytaki uitgenodigd door  Thomas Polime, een Aucaanse antropoloog die in het dorp geboren is maar al jaren in Culemborg woont. Hij heeft er een toeristenverblijf laten bouwen, en daar mogen we logeren. Er komen maar een paar keer per jaar buitenlanders. Thomas’ zus Cecilia en schooljuffrouw Rinia runnen het bedrijf, en ze runnen al snel ook onze veldwerkorganisatie. De eerste dag is een regeldag: een gasfles zoeken en laten vullen, ongedierte uit het huisje verjagen, spullen uitpakken, kennis maken met de bejaarde kapitein (Thomas’ vader)  en kijken of er iets te koop is in het dorp.

Afbeelding

Ons verblijf op Mooytaki. Foto: Tinde van Andel

Rinia neemt me mee het dorp in om voor Tessa informanten te zoeken voor haar interview over plantgebruik bij babyverzorging. Cecilia heeft drie grote kostgrondjes met allerlei soorten gewassen en praat redelijk goed Nederlands. Voor de studenten is nog veel nieuw: douchen met een emmer en een bakje, een Chinese gaspit aansteken met een aansteker, insekten die rond een lamp zwermen en onderbroeken wassen met blauwe zeep. Soms helpt het om de angst een naam te geven: de gigantische vogelspinnen die in het dak van de keuken wonen hebben we vernoemd naar twee onvriendelijke Leidse hoogleraren, ik zal geen namen noemen. Afbeelding

Prof. Dr. Vogelspin. Foto: Minke Reijers.

Er is ook een bar in Mooytaki. De barkeeper c.q. eigenaar heet Rode en heeft een omvangrijke buik. Hij ligt in een hangmat te tukken als we langskomen. Rijst verkoopt hij alleen in zakken van 25 kilo. Krijgen we dat echt niet op in vier weken? Nee wij bakra’s eten twee keer per dag brood en maximaal een keer per dag rijst, leggen we uit. Na enig gesteggel krijgen we vijf kilo rijst, men kijkt ons aan of we zullen gaan verhongeren. Ik probeer Rode uit te leggen dat ik een volle gasfles nodig heb, en wel snel, omdat ik mijn planten moet drogen, en dat hij daarvoor naar het eiland sidderaal (Mainsi) moet varen, en goed moet opletten dat het “lubber” (rubber) niet lekt.

Afbeelding

Onze plantendrooginstallatie in werking. Foto: Tinde van Andel

Later komt Rode, schoongewassen en in een wolk aftershave, langs om in onze boeken te snuffelen. Hij vertelt dat hij medicijnman is en vraagt of ik ook van plan ben er één te worden. Dat ontken ik natuurlijk en dan mompelt hij dat hij weg moet vanwege “naskoolse opvang”. Even later klinkt er een dof tromgeroffel en gegil. Als ik even later brood ga halen (ja, Mooytaki heeft een bakker!), zitten de schooljongens op omgekeerde emmers te trommelen en dansen de meisjes, hun groenwitte bloesjes tot bikini’s geknoopt. Rode leert ze de Aukaanse dansen, op slippers, in zijn dikke blote buik. Snel bewegend voetenwerk, schokkende heupjes en kunstig gedraai met de handen.

Afbeelding

De school is van de Evangelische Broedergemeente. Onderwijzer en evangelist J.G. Spalburg schreef in 1896 een klagerig dagboek vol over zijn poging om in Drietabbetje een school op te richten1, om deze “onzedelijke heidenen” het oude en nieuwe testament te leren. Lezen en schrijven kwam op de derde en vierde plaats, na de catechismus. Telkens werden Spalburgs lessen verstoord door winti-ceremonies of tromgeroffel. Uiteindelijk geeft hij het op, murw geslagen door het gebrek aan motivatie en de malaria. Nu, meer dan honderd jaar later, leren de kinderen ’s ochtends lezen, schrijven, aardrijkskunde, geschiedenis en de bijbel (in die volgorde) en dansen ze ’s middags tijdens de “naskoolse opvang” hun Aukaanse danspasjes. Het beste uit twee werelden. Spalburg zou zich in zijn graf hebben omgedraaid.

 1. De Tapanahoni Djuka rond de eeuwwisseling: het dagboek van Spalburg (1896-1900). H.U.E. Thoden van Velzen en C. de Beet, 1979. Bronnen voor de Studie van Bosnegersamenlevingen Deel 5. Universiteit Utrecht. 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s